Een beleving: Mark Rothko in het Gemeentemuseum

Op Instagram zag ik al een paar keer foto’s van schilderijen van Mark Rothko voorbij komen. Toen het oudjaarsdag was en ik op tijd klaar was met mijn werk, dacht ik: 2014 kunstzinnig afsluiten, da’s een goed plan, en het zal nu toch niet zo druk zijn. Ik belde vriendin I. op en niet veel later spraken we af in het Gemeentemuseum.

Rothko in het Gemeentemuseum

Het is voor mij de eerste keer in het mooie Gemeentemuseum. Ik zet mijn fiets weg, loop naar de ingang en moet helaas in de rij aansluiten om een kaartje te kopen. Grrr, meerdere slimpies die mijn het-zal-wel-rustig-zijn-brainwave hadden.
Voor 17 euro mag ik naar binnen, en ik betaal meteen €3,50 erbij voor een audiotour. Als ik arty ga, ga ik all the way. Hop naar boven, door het Gemeentemuseum, op naar zaal 5 waar de expositie begint.

Mark Rothko

Ik vind het altijd even wennen. Mijn leven gaat altijd vrij snelsnelsnel, vaak gepaard met hard gitaarwerk van mijn playlist ‘Gas Erop’ door mijn koptelefoon, nu sta ik minutenlang stil naar een doek te kijken, terwijl het mannetje van de audiotour rustig vertelt wie Mark Rothko eigenlijk is.
Rothko is in 1903 geboren in Letland. Pas op zijn 22e pakte hij voor het eerst een kwast, en begon met het schilderen van figuren. Met de jaren werd dit steeds surrealistischer.
Ik krijg al snel door dat het in de slomo-modus heerlijk is om me onder te dompelen in deze verfwerken.

IMG_2005.JPG

In de volgende zaal zie ik dat Rothko in de jaren 40 schilderijen maakt die nog minder realistisch zijn. Hij schildert blokken, die -gevlekt als ze zijn- meer weg hebben van wolken. Of nee, ik moet de term ‘multiforms’ gebruiken, die me net wordt uitgelegd in mijn oren.
Opmerkelijk trouwens, dat de stukken geen namen hebben. Sommige hebben een cijfer, maar niet in een logische chronologische volgorde, waardoor er schilderingen met hetzelfde getal bestaan.

IMG_2004.JPG

En dan volgen de werken waar Rothko bekend mee is geworden. Die met grote vlakken kleuren op het doek. Deze schilderijen doen me filosoferen: Ik zie een paars en een zwart vlak, met een beetje rood daartussenin, en door het paars zie ik een oudroze kleur. Had Rothko precies dit voor ogen? Of liet hij zich gewoon gaan, het op die manier overlatend aan het toeval? Volgens I. en mij is het vooral dat laatste. Rothko wilde zo puur mogelijk emotie overbrengen, en dus communiceren zonder taal. Maar met kleur.

IMG_2007.JPG

Er is geen vak dat zo ver van mij afstaat als kunstenaar. Ik zou bovenstaand nooit afleveren. De controlfreak in mij zou de randjes strak verven, het liefst met behulp van een tapeje, en dat paars móet dekkend zijn, mijn handen jeuken om dit stiekem bij te werken als de beveiliging net de andere kant op kijkt. Hoe kan het dan dat deze Mark het totaal tegenovergestelde heeft? Ik ben zo blij dat dat paars niet dekkend is, want het maakt het zoveel spannender, maar ik vraag me echt af hoe een kunstenaarsbrein werkt.

IMG_2009.JPG

Met die vraag en interesse kijk ik verder. Dan kom ik in de zaal waar werken van zowel Piet Mondriaan als Rothko hangen. Van beiden is een soort samenvatting te zien, uit elke periode van hun levens een werk. De laatste van Rothko maakt veel indruk. Het is dan wel niet zijn laatste doek, maar het bloedrood typeert wel de laatste jaren van zijn leven: depressief, en hij besluit in 1970 een einde aan zijn leven te maken: hij slikt een overdosis en snijdt zijn polsen door.
Ik krijg er de rillingen van over mijn rug.

IMG_2018.JPG

Vreemd genoeg is dit niet de laatste zaal waar zijn kunst hangt. In de volgende zaal zie ik meer van de werken die Rothko maakte in zijn donkere dagen. Het compleet zwarte doek fascineert me mateloos. Het is een groot zwart vlak, met een zwarte rand eromheen. Olieverf en acrylverf, en dat zorgt bij elke nieuwe invalshoek voor een nieuw gezicht. Niet alleen mij valt dat op, ik zie een man op dezelfde debiele manier als ik kijken naar dit gitzwarte stukje kunst.

En dan kom je op een van de leukste aspecten van kijken naar kunst. Iedereen doet dat namelijk totaal anders. Ik geniet ervan om als een voyeur naar anderen te kijken, die op hun eigen manier naar een Rothkootje kijken. Soms is dat zelfs nog leuker dan kijken naar de werken zelf.

IMG_2008.JPG

Ik zie een ontzettend arty hip stel samen de werken analyseren. Zouden ze hun eerste date hebben? Is dit een sollicitatiegesprek tussen werkzoekende en kunsthouder op locatie? Zijn het besties sinds de kunstacademie? Een broer en zus misschien die iets te vaak iets te diep in elkaars ogen kijken? Brrr, ik houd het op de date. Eentje zonder knipoogje, kusje of bilkneepje helaas.

IMG_2012.JPG

Ik lach van binnen ook om de vrouw die met een noodgang de expositie door loopt, en alle werken alleen door de lens van haar camera ziet en dus geen idee heeft wat voor moois ze eigenlijk op de gevoelige plaat legt. Zonde! Het valt me op dat juist de ouderen generatie enorm veel fotografeert, en juist de jongere museumbezoekers de tijd nemen om met hun eigen ogen te kijken naar iets wat ze alleen via internet kennen. Ik moet bekennen hoor, ik probeer net als bovenstaande man ook een mooie herinnering op mijn iPhone te krijgen, maar hoe goed ik ook mijn best doe, het komt toch echt totaal niet overeen met the real thing. Dus dan maar met mijn neus op de kwaststrepen, in plaats van mijn telefoon.

IMG_2015.JPG

Lang naar een schilderij kijken. Eerst zie je een ‘simpel zwart doek’. Dan kijk je verder, en zie je zoveel meer details. Rothko wilde emotie overbrengen. Wat roept het bij mij op? Ik weet het niet eigenlijk, maar het laat me niet koud, het doet wel iets. Misschien is dat juist waarom het zo gaaf is. Je blíjft kijken. Net zoals deze jonge knul, helemaal gehypnotiseerd, niet meer met zijn gedachten in deze zaal.

IMG_2019.JPG

Wat kan ik nog zeggen over Mark Rothko? Geloof mij: heel veel. Door de toelichting die ik via mijn oortjes krijg, wordt mijn hoofd gevuld met een enorme hoeveel informatie over deze eigenzinnige man. En ik word meer en meer gezogen in Rothko’s wereld.
Ik ga niet alles verklappen, je moet het echt zelf horen, nee zien, nee… meemaken komt denk ik het beste in de buurt.

IMG_2011.JPGRothko tussen zijn eigen werken

Mark Rothko in het Gemeentemuseum
Tot 1 maart te zien
Stadhouderslaan 41
Open van dinsdag t/m zondag van 10:00 uur tot 17:00 uur